Tuesday, December 14, 2010

يئركيپ (خريطه- نقشه) و كيمي سؤزله‌ري حاققيندا. Yerkip (Xəritə, Nəqşə) və Kimi sözləri haqqında

يئركيپ Yerkip: (خريطه، نقشه). اسكي بولقار توركله‌ري خريطه‌يه قارشيليق "يوللوقYolluq " سٶزجويونو ايشله‌تميشديرله‌ر. آنجاق بوگون توركجه‌ده "يوللوق"، يول خرج و مصره‌فله‌ري اوچون يولا چيخاجاق اولانلارا اٶده‌نيله‌ن آقچا (پول) آنلاميندادير.

ياشايان چاغداش توركول (Turkic) ديل و لهجه‌له‌رينين هاميسيندا اسكي بولقار توركله‌رينين قوللانديقلاري يوللوق قارشيليغيندا توركجه اولمايان "خريطه"، "كارتا" و "نقشه" كيمي سٶزجوكله‌ر قوللانيلماقدادير. توركييه‌ده ايسه خريطه‌يه قارشيليق "يايقيتYaygıt " يئني دئگيسي (نئولوژيسمي) اٶنه‌ريلميشدير. آنجاق يايقيت`ين بيزجه خريطه‌نين ايفاده ائتدييي آنلام و قاوراملا هئچ بير ايليشگيسي يوخدور.

بوتون بونلاري گٶز اٶنونه آلاراق، بيز خريطه و نقشه كلمه‌له‌رينه قارشيليق "يئركيپ" سٶزجويونو اٶنه‌ريريك. يئركيپ (يئر+كيپ) يئني دئگيسي ايكي "يئر" و "كيپ" كلمه‌له‌رينده‌ن اولوشور.

"كيب"، "گيب"، "كيپ"، "كيپ": اسكي توركجه‌ده (مثل، مانند، مدل، شبيه، لنگه، قالب، ...)، چاغداش توركجه‌ده (نمونه، مدل، قالب، مشابه، صيغه جمع و مفرد، عينا قالب چيزي بودن، انيس، همسن و سال و اقران) آنلاملاريندادير. بو كلمه‌نين باشقا اورال و آلتاي ديلله‌رينده شو بيچيمله‌ري واردير: كئپ kép (عكس؛ مجاري)؛ كئب keb (فرم، مدل؛ قالموق)؛ كئبKeb (مدل)؛ خئبXeb (مدل براي چاپ؛ مونقولي كلاسيك)؛ قوبQub (رسم كردن، نوشتن؛ سومري).

كيميKimi ، گيبيGibi : بوگون (مانند، همانند، همچون، چون، مثل) آنلاملاريندا توركجه‌ده ايشله‌تديييميز "كيميKimi " كلمه‌سي ده يوخاريداكي "كيب" كؤكونده‌ندير. كيپي (اسكي توركجه)، كيميKimi (آزه‌ربايجان توركجه‌سي)؛ گيبيGibi (اسكي توركجه، توركييه توركجه‌سي)، كيميKimi ، كيمينKimin (توركمه‌نجه، آزه‌ربايجان توركجه‌سي)؛ كبيKǝbi ، كبه‌كKǝbǝk (اسكي توركجه، اٶزبه‌كجه، اويقورجا)؛ كيويكKibik (باشقورتجا، تاتارجا).

توركول ديلله‌رينده "كيمي" آنلاميني قارشيلايان بير نئچه دئگي:

داي، ده‌ي (قازاقجا)، تاي، تك (آزه‌ربايجان توركجه‌سي)، يالي (توركمه‌نجه)، سيماق (تاتارجا)، هيماق (باشقورتجا)، تؤسلؤ (باشقورتجا)، تؤسلي (تاتارجا)، سيياكتي (قازاقجا)، سيياكتو (قيرقيزجا).

كيپ كٶكونده‌ن ياپيلان يئني دئگيله‌ر:

اوزكيپÜzkip : پرتره. پرتره كلمه‌سينه قارشيليق اٶنه‌رديييميز سٶزجوك "اوزكيپ"دير. اوزكيپ سٶزجويو "اوز" (فارسجادا صورت، رخ) و "كيپ" سٶزجوكله‌رينين بيرله‌شمه‌سينده‌ن اولوشماقدادير. توركييه‌ده پرتره‌يه قارشيليق "بتيمجه" كلمه‌سي اؤنه‌ريلميشدير.

اٶزكيپ Özkip:المثني. المثني كلمه‌سينه قارشيليق اٶنه‌رديييميز سٶزجوك "اٶز" (فارسجادا خود) و "كيپ" سٶزجوكله‌رينين بيرله‌‌شمه‌سينده‌ن اولوشان "اٶزكيپ"، بير نسنه‌نين اٶزو كيمي آنلاميندا اولان سٶزجويودور.

ايزكيپ İzkip: فتوكپي. فوتوكوپي كلمه‌سينه قارشيليق اٶنه‌ردييميز سٶزجوك، "ايز" (اثر، رد) و "كيپ" سٶزجوكله‌رينده‌ن اولوشان ايزكيپ سٶزجويودور. توركييه‌ده فوتوكوپييه قارشيليلق "تيپكي چكيمTıplı Çekim " (عره‌بجه طبق`ده‌ن) اؤنه‌ريلميشدير.

توركييه‌ده فاكس كلمه‌سينه قارشيليق "بلگه گئچه‌رBelgeçer " و يا قيسسالديلاراق "بلگئچBelgeç " سٶزجويو ايشله‌ديلير. بيز ده زيراكسا قارشيليق "بلگه گئچه‌رBǝlgǝgeçǝr " و يا "بلگئچBǝlgeç " سٶزجويونون ايشله‌ديلمه‌سيني اويقون گٶروروك.

كيپليك: ساده، احتمالي و يا اجباري بودن يك قضيه

پرتره: اوزكيپÜzkip
فاكس: بلگئچBǝlgeç ، بلگه گئچه‌رBǝlgǝ geçǝr
فتوكپي: ايزكيپİzkip
المثني: اؤزكيپÖzkip
نقشه: يئركيپYerkip

0 Comments:

Post a Comment

Subscribe to Post Comments [Atom]

<< Home